Tüketici güveni seçim sonrası çok sert düştü

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) işbirliği ile yürütülen tüketici meyil anketi neticelerinden hesaplanan tüketici emniyet endeksi, haziran ayında 85,1 iken temmuz ayında yüzde 5,9 oranında azalarak 80,1 oldu.

Seçimin yapıldığı mayıs ayında 91,1’e kadar yükselen endeks, seçim sonra döviz kurlarındaki artış ve vergi zamlarıyla beraber iki ayda yüzde 12 oranında geriledi.

Aylık tüketici meyil anketi ile tüketicilerin maddi vaziyet ve genel ekonomiye dair mevcut vaziyet değerlendirmeleri ile gelecek devre beklentileri, masraf ve tutum eğilimleri ölçülüyor.

Anket neticelerinden hesaplanan tüketici emniyet endeksi 0-200 aralığında kıymet alabiliyor. Tüketici emniyet endeksinin 100’den büyük olması tüketici güveninde optimist durumu,100’den ufak olması tüketici güveninde bedbin durumu gösteriyor.

SEÇİM GÖSTERGESİ 14 MAYIS’TA DA ÇALIŞMIŞTI

Sozcu.com.tr’de 1 Nisan 2023 tarihinde yayımladığımız “TÜİK’in seçim indikatörü 14 Mayıs’ta da çalışacak mı?” başlıklı haberde “Seçimlerin ihtimaller içinde sonuçlarına dair düşünce verebilecek bir anketin de, Türkiye İstatistik Kurumu’nun yapmış olduğu ‘aylık tüketici eğilimleri anketi’” bulunduğunu belirtmiş ve AKP’nin son 20 yılda istediğini almış olduğu seçimlerin hepsinde tüketici itimatı endeks kıymeti hep 90 ve üzerinde, AKP’nin bu zamanda istediğini alamadığı dört seçimde ise bu kıymet hep 90’ın altında bulunduğunu hatırlatmıştık.

Endeks mayıs ayında bundan önceki aya göre yüzde 4,0 oranında artarak 90’ın üstüne yükselmişti.

İşte 20 yılda meydana getirilen seçimlerde AKP’nin oy oranları ve seçimin yapıldığı aydaki tüketici itimatı endeks değeri:

28 Mart 2004 mahalli seçimleri:

AKP’nin oy oranı: % 41,67
Mart 2004 tüketici itimatı endeks değeri: 104,9

AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil çoğu büyükşehir belediyesini kazandı.

22 Temmuz 2007 genel seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %46,66
Temmuz 2007 tüketici itimatı endeks değeri: 93,9

AKP bu seçim kararı ile tek başına hükümet kuracak çoğunluğu sağladı.

29 Mart 2009 mahalli seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %38,39
Mart 2009 tüketici itimatı endeks değeri: 76,9

Dünyada ve Türkiye’de ekonomik kriz yaşanmış olan 2009’daki seçimde AKP’nin oylarında 2007’deki genel seçime göre 8,27 puan, 2004’teki mahalli seçime göre ise 3,28 puanlık düşüş oldu.

12 Haziran 2011 genel seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %49,83
Haziran 2011 tüketici itimatı endeks değeri: 98,0

AKP 2011’deki seçimde oy oranını, bundan önceki genel seçime göre 3,25 puan, bundan önceki mahalli seçime göre 11,44 puan artırdı.

30 Mart 2014 mahalli seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %42,87
Mart 2014’te tüketici itimatı endeks değeri: 92,4

AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil çoğu büyükşehir belediyesini kazanmıştır ve bundan önceki mahalli seçime göre oy oranını yükseltti.

10 Ağustos 2014 cumhurbaşkanlığı seçimi:

Recep Tayyip Erdoğan‘ın oy oranı: %51,79
Ağustos 2014’te tüketici itimatı endeks değeri: 93,6

AKP Genel Başkanı Erdoğan bu tarzı kazanıp cumhurbaşkanı seçildi.

7 Haziran 2015 genel seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %40,87
Haziran 2015 tüketici itimatı endeks değeri: 89,6

AKP bu seçimde tek başına hükümet kuracak meclis çoğunluğunu yitirdi ve 1 Kasım’da seçimler tekrarlandı.

1 Kasım 2015 genel seçimleri:

AKP’nin oy oranı: %49,50
Kasım 2015 tüketici itimatı endeks değeri: 95,2

AKP bu seçimle beraber tek başına hükümet kuracak çoğunluğu yeniden elde etti.

16 Nisan 2017 anayasa değişikliği referandumu:

AKP ve MHP’nin istediği evet oyu oranı: %51,4
Nisan 2017 tüketici itimatı endeks değeri: 92,0

AKP ve MHP’nin istediği Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi teklifi kabul edildi.

24 Haziran 2018 cumhurbaşkanlığı seçimi:

Recep Tayyip Erdoğan: %52,6
Haziran 2018 tüketici itimatı endeks değeri: 91,1

Erdoğan ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi ve cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi.

31 Mart 2019 mahalli seçimleri:

AKP’nin almış olduğu oy oranı: %44,33
Mart 2019 tüketici itimatı endeks değeri: 81,1

AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil çoğu büyükşehir belediyesini kaybetti.

23 Haziran 2019 İstanbul tarzı (tekrar):

AKP’nin adayının oy oranı: %44,98
Haziran 2019 tüketici itimatı endeks değeri: 80,1

AKP bu seçimde İstanbul’u bir kez daha kaybederken oy farkı 13 binden 806 bine yükseldi.

28 Mayıs 2023 genel seçimi:

Recep Tayyip Erdoğan: %52,1
Mayıs 2023 tüketici itimatı endeks değeri: 91,1

14 Mayıs’taki seçimde Cumhur İttifakı parlamentoda çoğunluğu alırken Recep Tayyip Erdoğan da 28 Mayıs’taki ikinci turda Cumhurbaşkanlığı’nı üçüncü kez kazandı.

Mart 2023 itibarıyla tüketici emniyet endeksi 80,1 seviyesinde bulunuyordu. Endeks değeri, 56 aydır, yani cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilen Temmuz 2018’den bu yana, 90 seviyesini görmemişti.

AKP hükümeti, oy oranını yükseltmek amacıyla, en düşük emekli aylığının 7500 TL’ye yükseltilmesi ve emeklilikte yaşa takılanlar dahil çoğu düzenlemeye imza atsa da tüketici emniyet endeksi, yaşam pahalılığının etkisiyle düşük seyretmeye devam etti fakat nisanda 87,5’e, mayısta ise 91,1’e yükseldi.

Tabii ki seçimlerde tek etken ekonomideki genel vaziyet değildi ve TÜİK anketinin ne kadar güvenilir olduğu tartışılır. Ancak gene de yukarıda sıraladığımız seçim neticeleri ve tüketici itimatı endeksi tablosu, seçimlerin sonuçlarına dair bir düşünce veriyor.