TMMOB’den 20 yıllık özelleştirme karnesi

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Enerji Çalışma Grubu’nun hazırladığı “AKP İktidarının Enerji Karnesi: Enerjide Son 20 Yıl” başlıklı raporda en önemli noktalar kısacası şöyle:

Satmada lider: 1986-2022 döneminde Özelleştirme İdaresi’nce (ÖİB) meydana getirilen özelleştirmelerin toplamı 71.3 milyar dolar. 2004-2022’deki meblağ ise 63.1 milyar dolar. Buna göre özelleştirmenin yüzde 89’u AKP iktidarında yapıldı. Halkın ortak mülkiyeti niteliği taşıyan amme varlıklarının özel sektöre dönemi anlamına gelen özelleştirme, AKP döneminde krizler derinleştikçe fena yönetilen ve yağmalanan bir ekonomiye amme varlıklarını satarak gelir sağlama amacına dönüştü. Çok büyük tesisler yağmalanırcasına satıldı.

Enerji devleri: TÜPRAŞ’ın yanı sıra, BOTAŞ’ın Bursa ve Eskişehir, Ankara’da EGO’nun kentsel doğalgaz işletmeleri, TPAO’nun petrol dağıtım firması TP oldukça defa tartışmalı ve bir kısmı sual işaretli süreçlerle özel sektöre devredildi. Elektrik üretim tesisleri oldukça büyük oranda, dağıtım tesisleri ise tamamiyle özel sektöre devredildi. İletim sisteminin de özelleştirilmesi için karar alındı ama bunun uygulanması iki sene ertelendi.

Örgütlülük bitti: Elektrik enerji sektörü çalışanlarının örgütlülüğü neredeyse tamamiyle ortadan kaldırıldı. TEK döneminde sendikalı işçi olarak çalışan sayısı 130-140 binlerdeyken bugün 10 binlere geriledi.

İş cinayetleri: Havza madenciliğinin terk edilmesi, kamusal üretimden vazgeçilmesi ve kamusal denetimin yapılmaması kararında bilhassa kömür madenciliğinde yoğun “iş cinayetleri” yaşandı.

Dışa bağımlılık: 2002’de 9.2 milyar dolar olan enerji ithalatı faturası, 2007’de 33.9 milyar dolar, 2012’de 60.1 milyar dolara çıktı. Bu sayı 2022’de ise 96.5 milyar doları aştı.

Fiyatlar yüksek: Mevcut doğalgaz sözleşmelerinin ülke aleyhine hükümlerinden arındırılması için yeniden görüşülmesi için bir gayret harcanmadığı gibi, Rusya ve Azerbaycan ile yeni sözleşmelerin tutarları daha da yükselten hükümlerle dolu bulunmasına ses çıkarılmadı.

Yap-işlet-sahip ol: Akkuyu NGS Projesi, Rusya için stratejiktir. Bu proje ile Rusya, mülkiyeti kendine ait olan, dünyada “yap-sahip ol-işlet” modeliyle yapacağı ve bağımsız bir limanı da olan ilk NGS’ye haiz olacaktır. Akkuyu NGS’nin istek ettiği ve ne amaçlar için kullanılacağı sual işaretleri içeren, radar sistemi ile beraber düşünüldüğünde, NGS’nin yanı sıra, Rusya’nın Amerika ve NATO ile Akdeniz’de yaşayabileceği bir gerginlikte kullanabileceği, Rusya savaş gemilerinin de yanaşabileceği bir liman ve üssün mü inşa edilmiş olduğu sorusunu akıllara getirmektedir. “Nükleer teknoloji ile tanışılacağı” da boş bir iddiadır.

ÇED için baskı: Çevresel tesir değerlendirmesi (ÇED) süreci siyasi otoritenin baskısı altında. Bu süreç yalnızca bürokratik bir kademe olarak görülüyor ve müspet görüş adeta mecburi hale getiriliyor.

patronlardunyasi.com