İzzet Baysal kimdir? Nereli, mesleği ne, kaç yaşında vefat etti, eserleri nelerdir? Mimar İzzet Baysal’ın hayatı ve biyografisi!

Vatandaşlar tarafınca dört gözle beklenen adlar içinde İzzet Baysal geliyor. Peki, İzzet Baysal kimdir? Nereli, mesleği ne, kaç yaşlarında vefat etti? Mimar İzzet Baysal’ın yaşamı ve biyografisi nedir? İşte detaylar…

İZZET BAYSAL KİMDİR?

İzzet Baysal (d. 1907, Bolu – ö. 5 Mart 2000, İstanbul), hayırseverliğiyle tanınmış mimar ve iş insanı.

Hayatı

İlk yıllar

1907 senesinde Bolu’nun Karaçayır Mahallesi’nde ikisi erkek, ikisi kız dört çocuklu ailenin en ufak evladı olarak dünyaya geldi. Babası Rüştiye Mektebi mezunu Memur Ahmet Canip Efendi, anası de Bolu’nun Alpagut Bey köyünden Hafız Behiye Hanım’dı. İzzet Baysal ilk ve orta öğrenimini Bolu’da yüksek öğrenimini İstanbul’da Sanayi-i Nefise Mektebi’nde (bugünkü ismi ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)’nde gördü. 1926 senesinde kaydolduğu okulu dar gelirli bir aileden yetişmesine ve 1927 senesinde babasını kaybetmesine karşın muhtelif işlerde çalışarak devam ettirdi ve 1931 senesinde 411 nolu diplomayı alarak mimar olarak mezun oldu.

Mimarlık yılları

Memuriyet hayatına Bolu Nafia (Bayındırlık) Müdürlüğü’nde mimar olarak başladı. 1932 senesinde birkaç arkadaşı ile beraber Gerede kazasının bayındır planını yaptı. Daha sonra Ankara’da Milli Müdafaa Vekaleti Hava Müsteşarlığı’nda Mimar olarak çalışmaya başladı. Görevi icabı Eskişehir hava Meydanı inşaatının koordinatörlüğünü yaptı. 1934 senesinde bu görevinden çekilme eder ve Eskişehir Belediyesi’nde Fen İşleri şefi olarak göreve başlar. Aynı sene Eskişehir Lisesi’nde Coğrafya Öğretmeni olarak vazife yapan Çanakkale’li Refika Pınar ile evlenir. 1936 senesinde Ankara’da özgür olarak çalışmaya başladığını görürüz. 1939 senesinde tek çocukları olan Esin dünyaya gelir. Ankara’da Azerbaycan temsilcisi Sadri Maksudi Aral’ın ve Medine Muhafızı Fahrettin Paşa’nın köşk projelerini İzzet Baysal yapmıştır. 1939 senesinde askerliğini yapmak suretiyle Afyon’a gitmiştir ve 1942 senesinde yeniden Ankara’ya dönmüştür. Başlayıp bitirdiği inşaatlara gelince; Ankara Etlik baytar Laboratuvarı, Bolu Devlet Hastanesi, Bolu Lisesi, Bolu Ziraat Bankası Evleri, Bolu Kız Enstitüsü (Zübeyde Hanım Kız Meslek Lisesi), Bolu Kapalı Cezaevi, Bolu Adapazarı yolu üstündeki Melen köprüsü inşaatı ve yol inşaatları bunlardan bazılarıdır.

İş hayatına atılması

1942 senesinde eşi Refika kadın vefat edince, elindeki mevcut işlerini tamamlayıp 1943 senesinde İstanbul’a gider. Karaköy’de Perşembe Pazarı’nda sıhhi döşem ve hırdavat üstüne çalışan bir mağazayı satın alır ve ticarete başlar. Aynı zamanda kapı kilitleri imali için ufak bir imalathane kurmuştur. Dükkanında sattığı “boru ekleme parçalarını”nın niçin yerli olarak üretilmediğine kafa yormaya başlamıştır. İki kere Almanya’ya giderek temper döküm ile incelemelerde bulunur, bu dökümden yapım edilen boru ekleme parçalarının Türkiye’de imali için çalışmalar yapar ve neticede 1950 senesinde hususi teşebbüsün ilk Mekanize Döküm Fabrikasını kurar. 1951 senesinde İzzet Baysal Döküm Sanayi Müessesesi ismi altında kurulan bu yapınak 1957 senesinde bir aile firması haline dönüştürülmüş, İzsal Döküm Sanayi A.Ş. ismi altında halen faaliyetini sürdürmektedir. 1994 senesinde fabrikasını kiraya vererek etken yöneticilikten ayrıldı ve yalnızca İzzet Baysal Vakfı ile ilgilenmeye başladı.

İzzet Baysal Vakfı

1986 yılının sonunda İzzet Baysal Vakfı’nı kurmuş ve bütün varlığını vakfına vasiyet etmiştir. 1994 Eylül ayının sonunda iş hayatından çekilmiş ve çalışmalarını İzzet Baysal Vakfı’nda yoğunlaştırmıştır. Esin Avunduk vakfın kurucuları içinde olup, bunun yanı sıra Yönetim Kurulu Üyesi ve başkan yardımcısı olarak vazife yapmaktadır.

Vakfın malvarlığı 1 Ocak 2013 itibarı ile 105.905.219 TL’dir. Yatırımlar ve hayırlar bu mal varlığının geliriyle yapılmaktadır. Her sene gelirin %80’i vakfın amaçlarına yönelik masraflara sarf edilmekte, kalanı malvarlığını arttırıcı ve gelir getirici değerlere yatırılmakta, böylelikle Vakıf varlığının enflasyondan korunmasına çalışılmaktadır.

Ailesi

1934 senesinde evlendirilmiş olduğu Refika Hanım 1942 senesinde vefat eder. Kızları Esin 1939 senesinde dünyaya gelmiştir. Esin, İstanbul Boğaziçi Koleji mezunudur. 1964 senesinde aynı kolej mezunu Ankara’nın köklü ailelerinden Avunduklar’ın oğlu Cahit Avunduk ile evlenmiştir.

Ölümü

5 Mart 2000 tarihinde 93 yaşlarında ölmüştür. Naaşı Bakanlar Kurulu sonucu ile ve kendi arzusu üstüne Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gölköy kampüsündeki anıt mezarına defnedilmiştir.

Ölümü sonrası

2003 senesinde Can Dündar’ın yapımcılığında İzzet Baba adıyla belgeseli çekildi. 2010 senesinde ise Nuray Özdemir’in yazdığı ve yaşamının anlatıldığı Cumhuriyetin Öncü Sanayicisi İzzet Baysal adıyla bir biyografisi yayınlandı.

Eserleri

Eğitim tesisleri

• Sarıyer İzzet Baysal Kreşi
• Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
• Nafize Baysal Kreşi
• İzzet Baysal Anaokulu
• Alpağutbey Behiye Baysal ilkokul Okulu
• Mehmet Baysal ilkokul Okulu
• Canip Baysal İlköğretim Okulu
• Atatürk İlköğretim Okulu
• 50. Yıl İlköğretim Okulu
• Behiye Baysal İlköğretim Okulu
• İzzet Baysal Çıraklık Eğitim Merkezi
• İzzet Baysal Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu
• İzzet Baysal Anadolu Lisesi
• Mimar İzzet Baysal Anadolu Teknik Lisesi ve Endüstri Meslek Lisesi
• İzzet Baysal Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi
• Zübeyde Hanım Kız Meslek Lisesi Yurdu ve Defile Salonu
• Dr. Tevfik Atay Sağlık Eğitim Merkezi
• Canip Baysal Lisesi
• Ticaret Meslek Ve Anadolu Lisesi Bilgisayar Laboratuvarı
• Çaydurt İlköğretim Okulu Bilgisayar Laboratuvarı
• Gazipaşa İlköğretim Okulu Bilgisayar Laboratuvarı
• Sakarya İlköğretim Okulu Bilgisayar Laboratuvarı
• Cumhuriyet İlköğretim Okulu Bilgisayar Laboratuvarı
• Emine ve Mehmet Baysal Uygulama Okulu
• Ümit Çetak Çok Programlı Lisesi

Sağlık tesisleri

• 36 tane İzzet Baysal Sağlık Ocağı
• Refika Baysal Ana Sağlık Merkezi
• Mehmet Baysal Hemşire Eğitim Merkezi
• İzzet Baysal Devlet Hastanesi
• Sarıyer İzzet Baysal Sağlık Merkezi
• İzzet Baysal Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi

Sosyal tesisler

• İzzet Baysal Bulvarı
• Baysal Cami
• Bolu İzzet Baysal Çocuk Yetiştirme Yurdu
• Bolu İzzet Baysal Huzurevi
• İstanbul İzzet Baysal Huzurevi
• Aldığı Madalya ve Ödüller
• Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üstün Hizmet Madalyası
• Orta Doğu Teknik Üniversitesi Onursal Doktora
• Mimar Sinan Üniversitesi Onursal Doktora
• Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitimde Onursal Doktora
• Hacettepe Üniversitesi Onursal Doktora

İzzet Baysal Gündem Yaşam Haberler